در یک سیستم قدرت وسیع و پیچیده مانند شبکه انتقال برق ایران، عوامل متعددی ممکن است موجب انواع ناپایداریها، نوسانات توان، خروج واحدها از منطقه مجاز عملکرد و در نتیجه از دست دادن واحدهای نیروگاهی متصل به شبکه شوند. یکی از این موارد، نوسانات توان راکتیو بین واحدها پس از وقوع حوادث شدید است.
پارامترهای تجهیزات کنترلی در نیروگاهها، بهویژه سیستم تحریک و PSS، نقش مهمی در حفظ پایداری شبکه برق دارند. با این حال، تنظیم این پارامترها اگر بدون توجه به شرایط شبکه و مشخصات سایر واحدهای تولیدی انجام شود، میتواند بهجای بهبود، باعث ایجاد نوسان بین واحدها و تهدید پایداری سیستم شود. بررسیهای انجام شده نشان میدهد در بسیاری از نقاط شبکه، این تنظیمات بهصورت پیش فرض و بدون هماهنگی با شرایط شبکه اعمال شدهاند؛ موضوعی که ضرورت بازتنظیم دقیق و متناسب با محدودیتهای عملی را برجسته میکند.
در همین راستا، مقالهای با عنوان «تنظیمکنندههای خودکار ولتاژ ناهماهنگ و تریپ ناشی از تبادل توان راکتیو در یک نیروگاه واقعی: علل، تأثیر و استراتژی بهبود» توسط دفتر برنامه ریزی و مطالعات امنیت شبکه معاونت برنامهریزی و نظارت بر امنیت شبکه شرکت مدیریت شبکه برق ایران تدوین شد که پس از طی مراحل داوری، در مجله Electrical Engineering انتشارات Springer پذیرش و چاپ شد.
این مقاله به بررسی اثر تنظیمات سیستم تحریک بر رفتار شبکه میپردازد و برای نخستینبار در کشور، پیامدهای عدم هماهنگی میان دو سیستم تحریک UNITROL ۶۸۰۰ ساخت شرکت ABB و THYRIPOL ساخت شرکت Siemens را در واحدهای گازی و بخاری یک نیروگاه سیکل ترکیبی تحلیل میکند.
شواهد و حوادث ثبت شده نشان میدهد این دو سیستم پاسخهای متفاوتی دارند و در شرایط ناهماهنگ و اغتشاش شدید، ممکن است نوسان توان راکتیو، ناپایداری ژنراتور و خروج واحدهای تولیدی از مدار را در پی داشته باشند. به همین دلیل، بازتنظیم بهینه پارامترهای AVR میتواند با نزدیککردن پاسخ دو سیستم، دامنه این نوسانات را کاهش دهد.
در این مقاله، برای رسیدن به یک تنظیم مؤثر و هماهنگ، از یک تابع هدف چندمنظوره و مقید استفاده شده تا علاوه بر کاهش دامنه نوسانات توان راکتیو، پایداری گذرا و دینامیکی سیستم نیز حفظ شود. تحلیلهای حوزه زمان و فرکانس به همراه آنالیز مودال برای هماهنگسازی AVRها انجام شده تا راهکاری عملی برای بهبود هماهنگی کنترلرها و ارتقای پایداری شبکه ارائه شود.
شایان ذکر است، این مقاله توسط گروه مطالعات پایداری دینامیکی و نظارت بر تنظیمات سیستم تحریک و PSS، توسط دکتر مهدی صدقی با همکاری دکتر اردشیر مذکوری، دکتر مهدی ذوالفقاری، دکتر محمد حسن راونجی و دکتر عادل محسنی تهیه شده و موفق به کسب پذیرش و چاپ در مجله معتبر و بین المللی موصوف شده است.
علاقمندان برای مطالعه بیشتر میتوانند به آدرس https://www.igmc.ir/papers/ID/۱۵۴۳۴ مراجعه نمایند.
همچنین این مقاله در مجله Electrical Engineering انتشارات Springer به چاپ رسیده است.
